Behoud van koffiebossen

In het Ethiopische Oromia verdwijnt het regenwoud in rap tempo. De ecologische schade is groot, maar ook economisch zijn er gevolgen.

Oromia is de belangrijkste koffiestreek van het land. De kwaliteit van Ethiopische koffie is befaamd: nog steeds bestaat 45% van de bonen uit forest– en semi-forest koffie. Vrijwel alle koffie in Ethiopië wordt verbouwd door kleine boeren. Koffie levert zo’n driekwart van hun inkomen en 33% van de totale exportinkomsten.

Bomen dempen ook het effect van klimaatverandering. Hun wortels reguleren de waterhuishouding. En de beschutting die hun bladerdak geeft, kan tot wel 5⁰C verschil maken. Koffie is een gevoelige, schaduw minnende plant. Wordt het te warm, dan gaat eerst de kwaliteit van de bonen achteruit. Daarna loopt de opbrengst van de struik terug. Bij 3⁰C teveel krijgt de koffiestruik moeite om te overleven.

Armoede kost bos

Cynisch genoeg zijn de boeren zelf de houthakkers. Gedreven door armoede trekt de plattelandsbevolking steeds verder het oorspronkelijke bos in. Vrijwel iedere familie kookt op hout, tussen drie stenen. Tweede oorzaak van ontbossing is de behoefte aan landbouwgrond. De bevolkingsdruk is groot. Mensen voelen zich gedwongen steeds weer nieuw land te ontginnen. Zo gaat kappen om vandaag te overleven, ten koste van de kansen voor morgen.

Eerst de kooktoestellen

Er zijn dus alternatieven nodig voor houtkap. Samen met Fairtrade partner Oromia Coffee Farmers Coöperative Union (OCFCU) is het Nederlandse FairClimateFund aan de slag gegaan.

Zij zetten een plan op voor de introductie van schone en efficiënte kooktoestellen. Het project loopt inmiddels. Plaats van handeling is het gebied rond Ghimbi, dat al sterk is ontbost.

Cookstove_1074

Lokale coöperaties van de OCFCU distribueren de apparaten, twee per huishouding. In totaal 20.000 families gaan meedoen. De toestellen gebruiken 50% minder hout en reduceren de CO₂-uitstoot van het kookproces met 70%.

De nieuwe manier van koken heeft ook andere voordelen. Hij voorkomt de long- en oogziekten die vrouwen en kinderen oplopen door de rook van open vuur. Omdat zij degenen zijn die hout halen en koken, winnen de vrouwen bovendien zo’n twee uur per dag aan tijd.

Een beslissende rol is weggelegd voor partijen aan deze kant van de koffieketen. Klimaatbewuste mensen met een warm hart voor Fairtrade.

 


 

Genenbank van de wereld

Wereldbol_1074Ethiopië heeft een uniek koffieverhaal te vertellen. In haar Afromontane regenwouden groeien de laatste wilde populaties van ‘coffea arabica’. De wilde koffieplanten hebben een grote genetische variëteit. Arabica koffie heeft zich ooit vanuit slechts een paar planten over de wereld verspreid. Daarom is ze erg kwetsbaar voor ziektes. Dat maakt het nog belangrijker om het resterende koffiebos te beschermen. Verdwijnt het bos, dan verdwijnt ook de genenbank die nodig is om planten te kweken die beter bestand zijn tegen nieuwe klimaatomstandigheden.